Τετάρτη 20 Απριλίου 2011

Nine Days of One Year

Η ταινία "Nine Days of One Year" περιστρέφεται γύρω από μια μικρή ομάδα πυρηνικών φυσικών που ζουν σε ένα ερευνητικό κέντρο κάπου στη Σιβηρία.

Η ταινία είναι απλά καταπληκτική. Συλλαμβάνει με πολύ όμορφο τρόπο κάποιες βασικές πτυχές της ιδιοσυγκρασίας ενός ερευνητή/επιστήμονα. Ειδικότερα καταφέρνει και αποτυπώνει τις ιδιαιτερότητες της έρευνας στο μερικές φορές επικίνδυνο πεδίο της πυρηνικής φυσικής. Σκηνοθέτης είναι ο Mikhail Romm, από τους μεγάλους του Ρώσικου κινηματογράφου (ήταν και δάσκαλος του Tarkovskii). Στην ταινία είναι καταπληκτικός και ο πρωταγωνιστής Aleksey Batalov, αλλά και η συμπρωταγωνίστρια Tatyana Lavrova.

Καλή διασκέδαση.


(Νέο link της ταινίας στο youtube)

Δευτέρα 4 Απριλίου 2011

Implications of Japan's Nuclear Disaster

Αναδημοσιεύω εδώ το παρακάτω βίντεο που βρήκα πολύ ενδιαφέρον. Το βίντεο το βρήκα από το post του Mark Hibbs, Is Mrs. Merkel Irrational?, το οποίο είχε και αυτό πολύ ενδιαφέρον και ήταν αρκετά ενημερωτικό.

Enjoy...

Τετάρτη 16 Μαρτίου 2011

INES, Κλίμακα αξιολόγησης πυρηνικών ατυχημάτων

Αυτές τις μέρες, μετά τον σεισμό και το Τσουνάμι στην Ιαπωνία, όλος ο κόσμος παρακολουθεί ή προσπαθεί να παρακολουθήσει ότι συμβαίνει στο πυρηνικό εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας Fukushima Dai-ichi (ή Fukushima I).
Δυστυχώς τα ΜΜΕ εδώ στην Ελλάδα, ας πούμε ότι δεν κάνουν και την καλύτερη δυνατή δουλειά.

Εγώ προτιμώ να ενημερώνομαι από τα παρακάτω sites:
Τη σελίδα του BBC (BBC NEWS: ASIA-PACIFIC),
Τη σελίδα της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (IAEA Update on Japan Earthquake),
Το site του World Nuclear News,
Το site του MIT Nuclear Science and Engineering,
Ακόμα παρακολουθώ και τις σχετικές σελίδες στη wikipedia, Fukushima I nuclear accidents και Timeline of the Fukushima nuclear accidents,
Ενώ ρίχνω και καμιά ματιά στο site της Tokyo Electric Power Company.

Στα Ελληνικά ΜΜΕ γίνεται συχνά αναφορά τόσο στο ατύχημα του Τσέρνομπιλ όσο και στην κλίμακα INES (International Nuclear and Radiological Event Scale), όπου αναφέρεται ότι το Τσέρνομπιλ ήταν μεγέθους 7 και το Three Mile Island ήταν μεγέθους 5, ενώ οι πρώτες αναφορές λέγανε ότι το ατύχημα στην Fukushima οι Ιάπωνες το δώσανε να είναι 4 και τώρα οι Γάλλοι το δίνουν να είναι 6.

Το ερώτημα λοιπόν είναι, τι είναι αυτή η κλίμακα INES;

Η κλίμακα INES είναι μια κλίμακα που έχει ως στόχο να ποσοτικοποιήσει κάπως τα αποτελέσματα και τους κινδύνους από ένα γεγονός ή ατύχημα που έχει σχέση με ραδιενεργά υλικά. Δηλαδή η κλίμακα δεν αφορά μόνο πυρηνικά ατυχήματα σε εργοστάσια ή τέτοιες εγκαταστάσεις, αλλά αφορά γενικά γεγονότα που έχουν σχέση με ραδιενεργά υλικά. Η κλίμακα έχει 8 βαθμίδες, ξεκινώντας από το μηδέν όπου καταχωρούνται περιστατικά που δεν παρουσιάζουν κανένα κίνδυνο και φτάνοντας στο 7 όπου κατατάσσονται τα πιο επικίνδυνα ατυχήματα. Η κλίμακα έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι λογαριθμική, δηλαδή η μία βαθμίδα σε σχέση με την άλλη περιέχει περιστατικά με 10 φορές μεγαλύτερη ή μικρότερη επικινδυνότητα.

Στην κλίμακα, υπάρχουν 3 στοιχεία που εξετάζονται:
1. Κατά πόσο υπήρξαν επιπτώσεις στους ανθρώπους και στο περιβάλλον από ραδιενέργεια,
2. Κατά πόσο παρουσιάστηκαν προβλήματα διαρροής ραδιενέργειας σε περιοχές όπου δεν θα έπρεπε να υπάρχει ραδιενέργεια, και
3. Κατά πόσο υπήρχαν προβλήματα και αποτυχίες στα συστήματα ασφαλείας.


Άρα η κλίμακα έχει ως:

INES 7: Τεράστια έκκληση ραδιενεργών υλικών με ευρύτερες επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων και στο περιβάλλον. Απαραίτητη η λήψη μέτρων γιατην αποκατάσταση της περιοχής.
Στην κατηγορία αυτή ανήκει το ατύχημα στο Τσέρνομπιλ, όπου είχαμε τα παρακάτω σημαντικά στοιχεία: α) Ο αντιδραστήρας ήταν σε λειτουργία με χαμηλή απόδοση όταν, κατά την διάρκεια προγραμματισμένης δοκιμής, η αντίδραση στον πυρήνα του αντιδραστήρα ξέφυγε από τον έλεγχο (λόγω εγγενούς σχεδιαστικού προβλήματος που οδηγούσε σε θετική ανάδραση στην απόδοση του αντιδραστήρα στην περίπτωση που κάποιος επιχειρούσε να την μειώσει). β) Αυτό οδήγησε αρχικά σε μια έκρηξη ατμού που κατέστρεψε το δοχείο στο οποίο βρισκόταν το καύσιμο και μετά σε μια δεύτερη έκρηξη που μάλλον ήταν πυρηνικής φύσης. Οι δύο εκρήξεις είχαν ως αποτέλεσμα να εκτιναχθεί υλικό από τον πυρήνα σε απόσταση από τον αντιδραστήρα. γ) Μετά την έκθεση του πυρήνα, ο γραφίτης που υπήρχε στον αντιδραστήρα πήρε φωτιά με αποτέλεσμα ο καπνός να διασπείρει τεράστιες ποσότητες ραδιενεργών σωματιδίων.

INES 6: Σημαντική έκκληση ραδιενεργού υλικού που πιθανώς να χρειαστεί να ληφθούν μέτρα για την αποκατάσταση της περιοχής.
Στην κατηγορία αυτή ανήκει το ατύχημα στο εργοστάσιο του Mayak κοντά στο Kyshtym στην Ρωσία.

INES 5: Μικρή έκκληση ραδιενεργού υλικού στο περιβάλλον. Ύπαρξη θανάτων από έκθεση σε ραδιενέργεια. Σοβαρές ζημιές στον πυρήνα του αντιδραστήρα. Μεγάλη έκκληση ραδιενεργού υλικού στους χώρους του εργοστασίου.
Στην κατηγορία αυτή ανήκει το ατύχημα στο Three Mile Island, όπου είχαμε μερική τήξη του καυσίμου στον πυρήνα του αντιδραστήρα, λόγω απώλειας της ψύξης στον αντιδραστήρα.

INES 4: Ελάχιστη έκκληση ραδιενεργού υλικού στο περιβάλλον. Τουλάχιστον ένας θάνατος από έκθεση σε ραδιενέργεια. Ζημιά στις ράβδους καυσίμου ή μερική τήξη. Έκκληση σημαντικών ποσοτήτων ραδιενεργού υλικού στον χώρο του εργοστασίου.

Μέχρι εδώ η κλίμακα αναφέρεται σε ατυχήματα.
Από το 3 και κάτω η κλίμακα δεν μιλά για ατυχήματα, αλλά για περιστατικά.

INES 3: Έκθεση σε δόση δεκαπλάσια από την μέγιστη ετήσια επιτρεπτή δόση για εργαζόμενους σε τέτοιες εγκαταστάσεις. Ύπαρξη εργαζομένων με τραυματισμούς από έκθεση σε μη θανάσιμη δόση ακτινοβολίας. Επίπεδο ραδιενέργειας περισσότερο από 1 Sv/h (το Sievert είναι μονάδα μέτρησης της ισοδύναμης δόσης, όπου τα 8 Sv θεωρούνται θανάσιμη δόση) σε κάποιο χώρο της εγκατάστασης. Σοβαρή μόλυνση ραδιενέργειας σε περιοχή της εγκατάστασης που δεν είναι σχεδιασμένη για κάτι τέτοιο. Απώλεια των συστημάτων ασφαλείας, χωρίς όμως να συμβεί ατύχημα. Απώλεια ή κλοπή ραδιενεργούς πηγής η οποία όμως είναι θωρακισμένη και δεν υπάρχει διαρροή ραδιενέργειας.

INES 2: Έκθεση μέλους του κοινού σε δόση μεγαλύτερη από 10mSv/h. Έκθεση εργαζομένων σε δόση μεγαλύτερη από το ετήσιο όριο για τους εργαζόμενους (το όριο είναι περίπου 100mSv). Επίπεδα ραδιενέργειας μεγαλύτερα από 50mSv/h σε κάποιους χώρους. Σημαντική μόλυνση ραδιενέργειας σε περιοχή της εγκατάστασης που δεν είναι σχεδιασμένη για κάτι τέτοιο. Σοβαρή απώλεια σε συστήματα ασφαλείας της εγκατάστασης, αλλά χωρίς άλλα προβλήματα. Απώλεια ραδιενεργούς πηγής η οποία όμως είναι θωρακισμένη και δεν υπάρχει διαρροή ραδιενέργειας.

INES 1: Έκθεση μέλους του κοινού σε δόση μεγαλύτερη από το επιτρεπτό ετήσιο όριο. Μικροπροβλήματα με κάποιο από τα συστήματα ασφαλείας. Απώλεια ή κλοπή ραδιενεργούς πηγής μικρής ενεργότητας.

INES 0: Κανένας κίνδυνος.

Τόσο η σχετική σελίδα της wikipedia όσο και το φυλλάδιο της IAEA είναι αρκετά κατατοπιστικά και έχουν και περισσότερα παραδείγματα ανά κατηγορία που κάνουν κάπως πιο ξεκάθαρο το πως εντάσσεται η κάθε περίπτωση στην αντίστοιχη κλίμακα.

Το ερώτημα όμως παραμένει, τελικά που εντάσσεται η περίπτωση του Fukushima Daiichi; Προφανώς η κατάταξη θα γίνει αφού τελειώσει το όλο γεγονός και θα έχουμε καλύτερη εικόνα της κατάστασης. Τις πρώτες μέρες νομίζω ότι καλώς είχε καταταχθεί ως 4. Τώρα θα έλεγα ότι είναι τουλάχιστον στο επίπεδο του Three Mile Island και κάπως χειρότερα. Θα έλεγα λοιπόν ότι είναι κάπου ανάμεσα στο 5 και το 6. Αυτή φαίνεται να είναι και η άποψη του Steven Chu, γενικού γραμματέα του US Department of Energy.

Σάββατο 5 Μαρτίου 2011

Σύντηξη υδρογόνου-νικελίου;;;

----- Ενδιαφέροντα updates στο τέλος (τελευταίο 3/12/12) -----

Προχθές λοιπόν, πήρα ένα e-mail από τον JustAnother GoneOff που με παρέπεμπε σε αυτό το blog, όπου υπήρχε αυτό το βίντεο με ένα απόσπασμα από το δελτίο της ΝΕΤ,



Το βίντεο λοιπόν μιλά για μία εφεύρεση, η οποία εκμεταλλεύεται την ψυχρή σύντηξη ανάμεσα σε πυρήνες Νικελίου και πυρήνες Υδρογόνου (δηλαδή πρωτόνια). Την εφεύρεση μάλιστα την εκμεταλλεύεται μια ελληνική εταιρία, η Defkalion Green Technologies.

Η όλη υπόθεση μου ακούστηκε περίεργη, οπότε είπα να το κοιτάξω. Με λίγο ψάξιμο, βρήκα την σχετική δημοσίευση των Sergio Focardi και Andrea Rossi, στο περιοδικό (??) Journal of Nuclear Physics. Η εργασία τους βρίσκεται σε μια σειρά από posts σ' αυτό το σαν blog περιοδικό, ξεκινώντας από το A new energy source from nuclear fusion, όπου υπάρχει το abstract. Στα διαδοχικά posts παρουσιάζονται η διαδικασία, οι μετρήσει και τα αποτελέσματα μιας σειράς δοκιμαστικών λειτουργιών του αντιδραστήρα. Καταρχήν, πρέπει να πούμε ότι ο αντιδραστήρας αποτελείται από έναν θάλαμο καύσης, όπου τοποθετείται το Νικέλιο και το Υδρογόνο. Ο θάλαμος θερμαίνεται με την βοήθεια ηλεκτρικών αντιστάσεων. Το όλο σύστημα είναι εμβαπτισμένο σε δεξαμενή νερού. Από την θέρμανση του νερού υπολογίζουν την απόδοση του αντιδραστήρα και την εκλυόμενη ενέργεια, η οποία σύμφωνα με τα λεγόμενά τους είναι περίπου 200 φορές πάνω από ότι βάζουν.

Προχωρώντας λοιπόν προς τα κάτω στη σελίδα του περιοδικού, μπορεί να βρει κανείς το Theoretical interpretation, όπου γίνεται συζήτηση γύρω από τον πιθανό μηχανισμό με τον οποίο επιτυγχάνεται η σύντηξη. Εκεί λοιπόν, μπορεί να βρει κανείς τον υπολογισμό που δείχνει ότι με δεδομένες τις θερμοκρασίες στις οποίες λειτουργεί η συσκευή, η πιθανότητα ένας πυρήνας Νικελίου να συλλάβει ένα πρωτόνιο και να δώσει Χαλκό, να πραγματοποιηθεί σύντηξη δηλαδή, είναι της τάξης του $$\reverse \opaque 10^{-12394}$$. Λογικό αποτέλεσμα.

Οι συγγραφείς όμως προχωράνε λέγοντας ότι αυτοί παρατηρούν την εκλυόμενη ενέργεια και άρα η σύντηξη πρέπει να συμβαίνει.
Καταλήγουν λοιπόν,

In an attempt to explain the observed experimental effects, our attention has been attracted by a statement reported in [16] relative to a stellar gas where the electrons tend to cluster into spherical shells around nuclei, at distance rD known as Debye-Hückel radius. The .rst applications of the Debye-Hückel model [17] refer to electrolytic solutions for which it is possible to define a Debye length [18] with the following characteristic: if the distance between two charged ions is greater than rD , their electrostatic interactions are reduced by the presence of other ions attracted by the electric forces.

In our case, the proton-electron system might be shielded by the nuclear Coulomb potential, with the possibility of penetrating the Coulomb barrier.


Η λύση λοιπόν που προτείνουν, είναι το Debye shielding. Σ' αυτή την περίπτωση, το φράγμα δυναμικού που θα πρέπει να υπερνικήσει το πρωτόνιο για να μπει στον πυρήνα, δεν θα είναι το δυναμικό Coulomb του πυρήνα, αλλά το θωρακισμένο δυναμικό, το οποίο θα εκτείνεται μέχρι ένα τυπικό μήκος ανάλογο του μήκους Debye. Το ερώτημα είναι λοιπόν, πόσο είναι το μήκος Debye μέσα στο Νικέλιο; Με ένα πρόχειρο υπολογισμό μπορεί να δει κανείς ότι το μήκος Debye είναι της τάξης του $$\reverse \opaque \lambda_D=0.5 \AA$$ δηλαδή περίπου όσο είναι και η ακτίνα Bohr του ατόμου του Υδρογόνου (Debye length of the metal electrons).

Και τώρα που το βρήκαμε το μήκος Debye, πως επηρεάζει αυτό την πιθανότητα σύλληψης των πρωτονίων από τους πυρήνες Νικελίου;

Η πιθανότητα σύλληψης από τον πυρήνα μπορεί να υπολογιστεί αναλυτικά και είναι ουσιαστικά η πιθανότητα να έχουμε φαινόμενο σήραγγας για το σωματίδιο που θα το οδηγήσει μέσα στον πυρήνα ξεπερνώντας το φράγμα του δυναμικού. Για την κλασική περίπτωση του δυναμικού Coulomb του πυρήνα, η πιθανότητα είναι $$\reverse \opaque \large P= e^{-\pi\frac{r_0}{\lambda^{\!\!\!\!\!\!\!\!\!\!\!-}}}$$, όπου $$\reverse \opaque r_0$$ είναι η ελάχιστη απόσταση από τον πυρήνα στην οποία μπορεί να φτάσει ένα θετικό φορτίο που έχει κάποια κινητική ενέργεια και $$\reverse \opaque \lambda^{\!\!\!\!-}$$ (δεν υπάρχει το σύμβολο λbar!!!) είναι το μήκος κύματος de Broglie του πρωτονίου διαιρεμένο με το 2π. Η πιθανότητα λοιπόν εξαρτάται από την μία από την ενέργεια που έχει το πρωτόνιο, πράγμα που μπαίνει τόσο στο μήκος κύματος του πρωτονίου όσο και στο πόσο κοντά φτάνει στον πυρήνα, και από την άλλη εξαρτάται και από το πόσο δυνατό είναι το απωστικό δυναμικό ή αλλιώς το πόσο κοντά στον πυρήνα πλησιάζει, που το υποδηλώνει η ελάχιστη απόσταση $$\reverse \opaque r_0$$.

Μία ευριστική ερμηνεία του παραπάνω αποτελέσματος είναι ότι αν η απόσταση στην οποία πλησιάζει το σωματίδιο τον πυρήνα, είναι μεγαλύτερη από το μήκος κύματος de Broglie του σωματιδίου, τότε η πιθανότητα το σωματίδιο να βρεθεί μέσα στον πυρήνα (να κάνει φαινόμενο σήραγγας δηλαδή) είναι πολύ μικρή, ενώ αν το μήκος κύματος είναι μεγαλύτερο ή ίσο με την ελάχιστη απόσταση, τότε η πιθανότητα είναι σημαντική.

Το παραπάνω αποτέλεσμα, αν αναπτύξουμε τους όρους και βάλουμε, $$\reverse \opaque \lambda^{\!\!\!\!-}=\frac{\hbar}{m \beta c}$$, όπου το βc είναι η ταχύτητα του σωματιδίου, και $$\reverse \opaque r_0=\frac{Ze^2}{(4\pi \varepsilon_0)Q}$$, όπου $$\reverse \opaque Q=\frac{3}{2}kT=\frac{1}{2}m\beta^2c^2$$ είναι η κινητική ενέργεια των πρωτονίων και Z ο ατομικός αριθμός του Νικελίου, τότε θα πάρουμε την έκφραση για την πιθανότητα $$\reverse \opaque P=e^{-\frac{2\pi Z}{137 \beta}$$, όπου έχουμε αντικαταστήσει την τιμή της σταθεράς της λεπτής υφής $$\reverse \opaque \alpha=\frac{e^2}{(4\pi \varepsilon_0)\hbar c}=1/137$$. Αυτός είναι και ο τύπος που αναφέρετε και στην σελίδα με το Theoretical interpretation.

Εδώ πρέπει να παρατηρήσω ότι υπάρχει ένα αριθμητικό λάθος στον υπολογισμού που κάνουν. Υποθέτει θερμοκρασία 1000Κ και λέει ότι η κινητική ενέργεια είναι 0.9eV. Αυτό το νούμερο είναι μεγαλύτερο κατά 7 φορές από την ενέργεια για τους 1000Κ. Το σωστό αποτέλεσμα είναι περίπου 0.13eV.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υπερτιμά την ταχύτητα του σωματιδίου (ή αλλιώς το β) κατά $$\reverse \opaque \sqrt{7}$$ φορές, που σημαίνει ότι ο εκθέτης στην πιθανότητα βγαίνει $$\reverse \opaque \sqrt{7}$$ φορές μικρότερος.
Η σωστή πιθανότητα για τους 1000Κ είναι λοιπόν, $$\reverse \opaque e^{-77395}=5.7\times 10^{-33613}$$. (update: υπάρχουν παραλλαγές της εργασίας που κυκλοφορούν, όπως εδώ, όπου τα νούμερα είναι εντελώς κουκουρούκου).

Ας επιστρέψουμε λοιπόν στο θέμα της τροποποίησης των παραπάνω εξαιτίας της θωράκισης του φορτίου και του μήκους Debye. Μια πρώτη προσέγγιση θα ήταν να χρησιμοποιήσει κανείς την παραπάνω ευριστική εικόνα. Έχουμε λοιπόν ότι, εξαιτίας της θωράκισης τώρα το δυναμικό δεν είναι της μορφής του δυναμικού Coulomb, δηλαδή της μορφής $$\reverse \opaque \frac{1}{r}$$, αλλά θα έχει την μορφή δυναμικού Yukawa και θα είναι της μορφής $$\reverse \opaque \frac{1}{r}e^{-r/\lambda_D}$$, όπου στο εκθετικό έχουμε το μήκος Debye. Αυτό λοιπόν επηρεάζει το πόσο κοντά μπορεί να φτάσει το πρωτόνιο στον πυρήνα του Νικελίου (τώρα φτάνει πιο κοντά) και άρα έτσι επηρεάζει και την πιθανότητα να έχουμε σύντηξη. Αν εκφράσουμε την απόσταση ως $$\reverse \opaque r=x r_0$$, όπου $$\reverse \opaque r_0$$ είναι η ελάχιστη απόσταση για το δυναμικό Coulomb, τότε η νέα ελάχιστη απόσταση θα δίνεται από την $$\reverse \opaque x_0 r_0$$, όπου το $$\reverse \opaque x_0$$ θα είναι η ρίζα της έκφρασης $$\reverse \opaque \frac{1}{x}e^{-x\frac{r_0}{\lambda_D}}=1$$. Αν αντικαταστήσουμε αυτή την απόσταση στην πιθανότητα, θα πάρουμε το αποτέλεσμα, $$\reverse \opaque \large P= e^{-\pi\frac{x_0 r_0}{\lambda^{\!\!\!\!-}}}=e^{-77395 x_0}$$. Το αποτέλεσμα αυτό δεν είναι πολύ μακριά από τον ακριβή υπολογισμό της πιθανότητας τόσο στο αριθμητικό αποτέλεσμα όσο και στην θεωρητική του λογική. Συγκεκριμένα, με αυτή την αφελή προσέγγιση υπολογίζουμε το $$\reverse \opaque x_0$$ να είναι περίπου 0.001, ενώ ο ακριβής υπολογισμός δίνει $$\reverse \opaque x_0=0.02$$.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και με τη θωράκιση Debye, η πιθανότητα σύντηξης ενός πρωτονίου με έναν πυρήνα Νικελίου γίνεται $$\reverse \opaque P=e^{-1548}=5.7\times 10^{-673}$$ (ο αφελής υπολογισμός δίνει της τάξης του 10^-34).

Ακόμα και για τα νούμερα που δίνουν για τις πιθανότητες οι Focardi και Rossi, που αντιστοιχούν σε θερμοκρασία 10,000Κ, η πιθανότητα σύντηξης και πάλι είναι πολύ μικρή (περίπου 10^-247).

Εδώ πρέπει να σχολιάσω και κάτι ακόμα με αφορμή τις αναφορές του καθ. Χ. Ε. Στρεμμένου (εδώ και εδώ). Ας κάνουμε την ερώτηση, πόσο θα έπρεπε να είναι το μήκος Debye για να είναι εφικτή η σύντηξη κάτω από αυτές τις συνθήκες; Η απάντηση είναι ότι θα πρέπει να είναι περίπου 2-3 τάξεις μεγέθους μικρότερο. Το μήκος Debye όμως βασικά εξαρτάται από την αριθμητική πυκνότητα των ηλεκτρονίων στο πλέγμα η οποία είναι υψωμένη στην δύναμη -1/6. Με ένα πρόχειρο υπολογισμό, αυτό σημαίνει ότι για να είναι το μήκος Debye 2 τάξεις μεγέθους μικρότερο, θα πρέπει να είναι 12 τάξεις μεγέθους μεγαλύτερη η αριθμητική πυκνότητα των ηλεκτρονίων. Φυσικά κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, αφού το πόσα είναι τα ηλεκτρόνια περιορίζεται από τα διαθέσιμα ηλεκτρόνια, που είναι τα ηλεκτρόνια του Νικελίου και το πολύ να είναι 28 ανά άτομο Νικελίου.

Με βάση λοιπόν όλα τα παραπάνω, η εκτίμησή μου είναι ότι είναι μάλλον απίθανο να συμβαίνει σύντηξη Νικελίου-Υδρογόνου στον αντιδραστήρα των Focardi και Rossi. Ειδικότερα δε, με ρυθμό 10^15 αντιδράσεις το δευτερόλεπτο, όπως εκτιμάται εδώ.

Άρα η απάντηση στο αρχικό ερώτημα είναι, "Δεν νομίζω!!!".

Αυτά τα ολίγα.

----------------------------------------
Διευκρίνηση: Ας γράψω μια μικρή διευκρίνηση. Τι σημαίνουν οι παραπάνω πιθανότητες;
Η πιθανότητα θα μας δώσει το πόσες φορές μπορεί να συμβεί η συγκεκριμένη διαδικασία για έναν συγκεκριμένο αριθμό διαθέσιμων ατόμων Ni και Η. Ο τυπικός αριθμός διαθέσιμων ατόμων είναι της τάξης του 10^23 για ποσότητες της τάξης των μερικών γραμμαρίων. Άρα αν έχουμε μια ποσότητα Νικελίου της τάξης των μερικών κιλών, τότε θα έχουμε περίπου 10^25 πυρήνες. Έτσι ο ρυθμός των αντιδράσεων που μπορούν να συμβούν είναι ανάλογος αυτού του αριθμού επί την πιθανότητα (για την ακρίβεια, ο ρυθμός είναι το γινόμενο της αριθμητικής πυκνότητας των πυρήνων επί την ενεργό διατομή επί την ταχύτητα των πρωτονίων, όπου η ενεργός διατομή εξαρτάται από την πιθανότητα). Με λίγα λόγια, για να έχεις έναν ρυθμό όπως αυτό το 10^15 που αναφέρω παραπάνω, θα έπρεπε να έχει κανείς διαθέσιμη μια ασύλληπτη ποσότητα ατόμων, πολύ περισσότερα από όσα υπάρχουν στο σύμπαν (10^80).

--------------------------------------------------
Update (14/3/11): Τα ελληνικά παρελκόμενα:
«Πράσινη» επένδυση-μαμούθ στην Ξάνθη. Επιβεβαίωση από Ξυνίδη.
Η επένδυση ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ ξεκινά το επόμενο διάστημα καθώς οι υπεύθυνοι της Εταιρίας έχουν αγοράσει ήδη παλαιό εργοστάσιο στην περιοχή της Ξάνθης (δεν πρόκειται για τη ΣΕΒΑΘ φυσικά) και προχωρούν άμεσα στην υλοποίηση της επένδυσης, υπολογίζοντας ότι τον Οκτώβριο θα ξεκινήσει η παραγωγική διαδικασία, με στόχο τις 300.000 συσκευές το χρόνο που θα απορροφηθούν από την ελληνική και τη βαλκανική αγορά.

Update (12/2/12): Από το news.yahoo.com διαβάζουμε το άρθρο
E-Cat 'Cold Fusion' Machine: Claims of Fraud Heating Up
και συγκεκριμένα την παρακάτω ιδέα για το τι μπορεί να παίζει:
The scientists note that the mis-wiring could be inadvertent. "If one of the wires in the three-core power lead" — a lead with active, neutral and ground/earth wires, all of which flow to a different prong of a three-pin plug — "was accidentally misconnected, the actual measurements of current witnessed by two Swedish scientists would not be the total power going into the reactor, and there would be an apparent power gain. One of the scientists who observed an earlier test has now agreed this could be so," Smith said. He noted that such a misconnection would be easy to make. For example, the earth lead could be touching the active wire, either within the plug, behind the wall outlet, or in the jumble of wires inside the E-Cat machine. Misconnections involving the earth and neutral wire are also possible. According to a report issued by the Australian Skeptics, Bryce found that in all six published tests of the E-Cat up to July — every test in which excess power production was directly measured — the setup was such that a misconnected earth lead (the wire that is usually grounded in an electric circuit) could have been funneling up to 3 kilowatts of power into the machine's steam generator long after the other wires were turned off. Because there were no power meters measuring the flow of energy in the earth lead, all this energy would seem to be surplus, and would appear as if it were being generated by reactions within the E-Cat itself.


--------------------------------------------------
Update (3/12/12): Δημοσιογραφία του κ...
Δεν θα μπορούσε να απουσιάζει η συνεισφορά της μαχόμενης δημοσιογραφίας από το θέμα της σύντηξης υδρογόνου-νικελίου...
Σύντηξη στο σπίτι!
Από τον γνωστό ύποπτο του ΒλΗΜΑ Science. Το καλύτερο σχόλιο το έκανε το physicsgg.

Τετάρτη 2 Μαρτίου 2011

Η ενημέρωση στη μπλογκόσφαιρα: Update

Πραγματοποιήθηκε χθές λοιπόν η εκδήλωση "Η ενημέρωση στη μπλογκόσφαιρα: Επανάσταση ή συνέχεια με άλλα μέσα;», που ανέφερα πριν από λίγο καιρό εδώ.

H Ψιλικατζού έχει ανεβάσει στο blog της αυτά που είπε στην ομιλία της, και τα είπε μια χαρά.

Σάββατο 26 Φεβρουαρίου 2011

Richard Feynman

Κατά καιρούς, όλο και κάτι γράφω στο blog σχετικά με τον Feynman. Λογικό είναι, αφού ο άνθρωπος είχε μοναδική ικανότητα στο να απογυμνώνει την ουσία των πραγμάτων από τις περιττές τεχνικές δυσκολίες και νομίζω ότι αυτό ήταν τελικά που τον έκανε τόσο καλό δάσκαλο της Φυσικής. Χαζεύοντας λοιπόν στο youtube, βρήκα την παρακάτω ομιλία από το TEDxCaltech (Γενάρης 2011), στην οποία ο Leonard Susskind παρουσιάζει κάποιες πτυχές του Feynman, όπως προκύπτουν από τη γνωριμία τους.



Και με αυτή την ευκαιρία, όποιος δεν έχει διαβάσει την διάλεξη που έδωσε ο Feynman κατά την απονομή του βραβείου Νόμπελ, μπορεί να την βρει εδώ και αξίζει να την διαβάσει.

The Development of the Space-Time View of Quantum Electrodynamics
The Nobel Prize in Physics 1965
Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard P. Feynman

Το αγαπημένο μου κομμάτι είναι αυτό όπου ο Feynman, ως μεταπτυχιακός, παρουσιάζει την θεωρία του για το radiation resistance των επιταχυνόμενων ηλεκτρονίων στον επιβλέποντά του, τον John Wheeler, αλλά και το ανέκδοτο με τον Herbert Jehle.

Έτσι, για να βλέπουμε και τις διαφορές από τους διάφορους "μόνιμους διεκδικητές" των Νόμπελ, με τους οποίους θα έκανε party ο Feynman, όπως στην περίπτωση των φιλοσόφων που περιγράφει ο Susskind.

Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 2011

Ο Καραθεοδωρή ακόμα μια φορά στα δίχτυα της Δημοσιογραφίας του Κώλου

Σε συνέχεια του προηγούμενου, υπό μία έννοια, η κατάντια της ελληνικής κοινωνίας φαίνεται και από τα φαινόμενα πατριδοκαπηλίας που παρατηρούνται.

Κλασσικό θύμα τα τελευταία χρόνια, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, του οποίου το όνομα διασύρουν οι διάφοροι γελοίοι και άσχετοι.

Τελευταίο κρούσμα αναπαραγωγής του θλιβερού μύθου, το δημοσίευμα της "εφημερίδας" Espresso, Ο Ελληνας δάσκαλος του Αϊνστάιν. Θα μου πεις, "μα καλά, παίρνεις στα σοβαρά την Espresso;", αλλά το θέμα είναι ότι η σαβούρα αναπαράγεται στο διαδίκτυο πιο γρήγορα και από την σαλμονέλα στο τυρί... (πχ. Cosmo.gr, InOut και φαντάζομαι και αλλού).

Η απάντηση στην βλακεία έχει δοθεί επανειλημμένα. Ενδεικτικά παραθέτω τα λίνκς, ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ - Ο δάσκαλος του Αϊνστάιν; και Κωνσταντίνος Μπενάς - Άρθρο στο Περισκόπιο της Επιστήμης, ενώ μπορεί να μάθει κανείς πολλά πράγματα για την πραγματική συνεισφορά του Καραθεοδωρή διαβάζοντας τις σοβαρές βιογραφίες του, όπως η βιογραφία του Ευάγγελου Σπανδάγου, «Η ζωή και το έργο του Κ. Καραθεοδωρή», εκδόσεις Αίθρα και η βιογραφία της Μαρίας Γεωργιάδου, «Constantin Caratheodory: Mathematics and Politics in Turbulent Times», εκδόσεις Springer.

Για τα υπόλοιπα, το μόνο που έχω να πω προς το παρόν είναι αυτό,

Old Boy: Το διαφθορείο

Παραπέμπω στο post του Old Boy επισημαίνοντας κυρίως αυτή τη φράση:

Από εκεί και πέρα όμως, όποιος νομίζει πως τα όσα συμβαίνουν στο χώρο του ποδοσφαίρου δεν αντανακλούν το γενικότερο αξιακό σύστημα της χώρας, πλανάται την οικτροτέρα των πλανών. Όποιος νομίζει δηλαδή ότι τις τελευταίες δεκαετίες το ελληνικό ποδόσφαιρο δεν έχει λειτουργήσει και ως ένας τεράστιος διαφθορέας συνειδήσεων, δεν έχει νομιμοποιήσει συνειδησιακά ένα κλίμα «Σε κλέβω άρα είμαι μάγκας - Σε κλέβω άρα είσαι μαλάκας - Σε κλέβω και εσύ είσαι αυτός που πρέπει να ντρέπεται», μάλλον βλέπει τα πράγματα διαφορετικά από ό,τι εγώ.



Παρασκευή 18 Φεβρουαρίου 2011

Η ενημέρωση στη μπλογκόσφαιρα: Επανάσταση ή συνέχεια με άλλα μέσα;

Πρόσκληση:

Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εφηρμοσμένης Επικοινωνίας και το Τμήμα Επικοινωνίας & ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών διοργανώνουν για έκτη χρονιά τη σειρά διαλέξεων «Ζητήματα Επικοινωνίας».

Σας προσκαλούμε να παρευρεθείτε στην δεύτερη εκδήλωσή μας, με θέμα:

«Η ενημέρωση στη μπλογκόσφαιρα: Επανάσταση ή συνέχεια με άλλα μέσα;».

Συμμετέχουν ως εισηγητές, οι bloggers:

Κωνσταντίνα Δελημήτρου
http://xpsilikatzoy.wordpress.com/

Μανώλης Ανδριωτάκης
http://andriotakis.wordpress.com/

Γιάννης Γιαννόπουλος
http://arkoudos.com/blog/

Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Επικοινωνίας & ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Πλειός.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη, 1 Μαρτίου 2011, στο Κεντρικό Κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30), στο αμφιθέατρο «Ιωάννης Δρακόπουλος», ώρα 6:00 μ.μ.

Ο Διευθυντής
Καθηγητής Μιχάλης Μεϊμάρης

Υπεύθυνη επικοινωνίας: Πέρσα Ιακωβίδου, τηλ: 210 3689413

Νέα / Ανακοινώσεις: Ψήφισμα Συλλόγου ΔΕΠ Φιλοσοφικής ΕΚΠΑ

Ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του Συλλόγου Διδακτικού
Προσωπικού της Φιλοσοφικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α.

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ
ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Η Γενική Συνέλευση της 11.02.2011 του Συλλόγου Διδακτικού Προσωπικού της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κατέληξε ομόφωνα μετά από συζήτηση στα εξής:

- Διαπιστώνουμε ότι, παρά την καθολική αντίδραση της ακαδημαϊκής κοινότητας στο «Κείμενο Διαβούλευσης για την έναρξη διαλόγου για την Ανώτατη Εκπαίδευση», το Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων εμμένει στην πρόθεσή του να φέρει στη Βουλή προς ψήφιση ένα νόμο που αναμένεται να επιφέρει σαρωτικές και καταστροφικές αλλαγές στο χώρο των Πανεπιστημίων.

- Μέσα σε αυτό το πλαίσιο συνεχίζονται και επιτείνονται με τη σύμπραξη μερίδας του Τύπου οι ενορχηστρωμένες προσπάθειες να συκοφαντηθεί, να απαξιωθεί και να σπιλωθεί η εικόνα του Δημόσιου Πανεπιστημίου. Αποσιωπώνται οι σοβαρότατες ευθύνες της Πολιτείας για τη δυσχερή κατάσταση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και προβάλλεται μια μονόπλευρη και ζοφερή εικόνα του Πανεπιστημίου βασισμένη σε επιλεκτικές, μεμονωμένες και φυσικά καταδικαστέες περιπτώσεις δυσλειτουργιών και προβλημάτων. Παράλληλα, εσκεμμένα αγνοείται και δεν εκτιμάται το τεράστιο διδακτικό και ερευνητικό έργο που επιτελείται στα Πανεπιστήμια της χώρας μας, και μάλιστα μέσα σε πολύ αντίξοες συνθήκες. Οι Έλληνες ακαδημαϊκοί δάσκαλοι έχουν εντονότατη παρουσία στο διεθνή επιστημονικό χώρο με αναγνωρισμένο ερευνητικό έργο στην Ελλάδα και το εξωτερικό, κάτι που πιστοποιείται από σχετικές μελέτες και στατιστικές. Είναι επίσης γεγονός ότι οι απόφοιτοι των ελληνικών Πανεπιστημίων γίνονται αμέσως δεκτοί για μεταπτυχιακές σπουδές σε Πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής, όπου, κατά κοινή ομολογία των συναδέλφων του εξωτερικού, διακρίνονται για την άρτια επιστημονική τους κατάρτιση.

- Η πιο πρόσφατη επίθεση της κυβέρνησης, που θα επιφέρει τη διάλυση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, είναι η αιφνίδια επιβολή της αναλογίας 1:5 στο χώρο της Παιδείας, παρά τις εδώ και καιρό διαβεβαιώσεις περί του αντιθέτου. Το μέτρο αυτό με μαθηματική ακρίβεια θα συρρικνώσει και θα αποψιλώσει το Πανεπιστήμιο οδηγώντας το σε μαρασμό και τελικά σε οριστικό κλείσιμο.

- Την απαράδεκτη αυτή κατάσταση της πλήρωσης μιας μόνο θέσης διδακτικού προσωπικού για κάθε πέντε κενούμενες θέσεις επιδεινώνει ακόμη περισσότερο η προκλητική καθυστέρηση – συχνά μέχρι και δύο χρόνια – που παρατηρείται στο διορισμό των ήδη εκλεγμένων συναδέλφων, για τις θέσεις των οποίων υπήρχαν ήδη οι πιστώσεις. Καθώς μάλιστα το Υπουργείο σχεδιάζει να επιβάλει την αναλογία 1:5 και σε αυτή τη διαδικασία, η λειτουργία των Πανεπιστημίων υπονομεύεται σε πολύ μεγάλο βαθμό και καθίσταται παντελώς αδύνατος ο προγραμματισμός των διδακτικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων Τμημάτων και Σχολών, ενώ συγχρόνως αποθαρρύνονται Έλληνες επιστήμονες που εργάζονται στο εξωτερικό να επιστρέψουν στην Ελλάδα.

- Το ίδιο αδιανόητη και επικίνδυνη είναι η πρόθεση του Υπουργείου να εφαρμόσει την αναλογία 1:5 ακόμη και στις εξελίξεις του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού. Επισημαίνεται ότι η εξέλιξη των μελών Δ.Ε.Π. δεν αποτελεί μια τυπική, γραφειοκρατικού τύπου διαδικασία που ακολουθεί κριτήρια επετηρίδας, αλλά αποτελεί την επιβράβευση της σκληρής προσπάθειάς τους σε διδασκαλία και έρευνα και πραγματοποιείται κατόπιν αυστηρής κρίσης και αξιολόγησης. Η επιβολή της αναλογίας 1:5 στην εξέλιξη των μελών Δ.Ε.Π. είναι κατάφωρα άδικη και θα γίνει η ταφόπλακα της επιστημονικής προόδου στο Πανεπιστήμιο.

- Εκφράζουμε, επομένως, με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο την αντίθεσή μας σε αυτό το μέτρο και καθιστούμε σαφές ότι δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την κυβέρνηση.

- Στηρίζουμε τους συναδέλφους που υπηρετούν στα Πανεπιστήμια με βάση το Π.Δ. 407/80 και υιοθετούμε πλήρως και ανεπιφύλακτα τις θέσεις που διατύπωσαν στο πρόσφατο συνέδριο της Π.Ο.Σ.Δ.Ε.Π.

- Διαμαρτυρόμαστε εντονότατα για τη σχεδιαζόμενη περαιτέρω μείωση των ήδη ανεπίτρεπτα χαμηλών αποδοχών των πανεπιστημιακών δασκάλων. Φημολογείται μάλιστα ότι η μείωση αυτή θα έχει τη μορφή περικοπής του «επιδόματος βιβλιοθήκης», κάτι εντελώς παράλογο, καθώς το επίδομα αυτό είναι αναπόσπαστα δεμένο με το ίδιο το αντικείμενο της εργασίας μας και ως εκ τούτου έπρεπε κανονικά να έχει ενσωματωθεί στο βασικό μισθό μας. Ο κλάδος μας έχει ήδη υποστεί σοβαρότατη μείωση του εισοδήματός του, ενός εισοδήματος που είχε εξάλλου παραμείνει καθηλωμένο σε χαμηλότατα επίπεδα επί μακρά σειρά ετών, σε πλήρη δυσαναλογία με άλλες κατηγορίες δημόσιων λειτουργών και φυσικά σε θλιβερή αναντιστοιχία με τις αποδοχές των συναδέλφων μας στα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια.

- Μετά από όλα αυτά καλούμε την ηγεσία της Π.Ο.Σ.Δ.Ε.Π. σε δυναμικότερες κινητοποιήσεις για την προβολή των θέσεων και των αιτημάτων του κλάδου μας και σε σθεναρότερη αντίσταση ενάντια στα σχέδια του Υπουργείου που απειλούν το Δημόσιο Πανεπιστήμιο όπως και ενάντια σε κάθε προσπάθεια υποβάθμισης και απαξίωσής του.

- Καλούμε παράλληλα τους άλλους Συλλόγους διδακτικού προσωπικού των Α.Ε.Ι. σε διαρκή εγρήγορση και κλιμάκωση των προσπαθειών για τη βελτίωση της κατάστασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και την προάσπιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου. Είναι απολύτως αναγκαίο να εναντιωθούμε όλοι μαζί στα σχέδια του Υπουργείου που απειλούν με καταστροφή τα Πανεπιστήμια, όπως διαφάνηκε στο διαβόητο «Κείμενο Διαβούλευσης για την έναρξη διαλόγου για την Ανώτατη Εκπαίδευση», το οποίο ο Σύλλογός μας έχει ήδη απορρίψει με κατηγορηματικό τρόπο στοιχειοθετώντας ψύχραιμα και νηφάλια τη θέση του αυτή σε προηγούμενο Ψήφισμά του (09-11-2010).

- Καλούμε τη Σύνοδο των Πρυτάνεων να αναλάβει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες και να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την αποτροπή όσων σχεδιάζονται και επιχειρούνται εναντίον των Πανεπιστημίων καθώς και για την επίλυση όλων των συσσωρευμένων προβλημάτων.

- Ως υπεύθυνοι πανεπιστημιακοί λειτουργοί αποκλειστικά αφοσιωμένοι στην υπηρεσία της ανώτατης παιδείας συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε για την εύρυθμη λειτουργία της Φιλοσοφικής Σχολής, την καλλιέργεια και πρόοδο των ανθρωπιστικών σπουδών και την προβολή και στήριξη των ανθρωπιστικών αξιών, παρά τις σοβαρότατες αντιξοότητες (τον τεράστιο αριθμό φοιτητών, τη δυσμενή αναλογία διδασκόντων-διδασκομένων, την έλλειψη αιθουσών και υποδομών, την εξουθενωτική υποχρηματοδότηση), χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα και στο κύρος της παρεχόμενης παιδείας.

- Συμμετέχουμε στην απεργία της 23ης Φεβρουαρίου 2011 και επιφυλασσόμαστε για την κλιμάκωση του αγώνα μας σε περίπτωση που η κυβέρνηση εμμείνει στην πρόθεσή της να προχωρήσει στη λήψη μέτρων που θα οδηγήσουν το Δημόσιο Πανεπιστήμιο στο μαρασμό και την καταστροφή.

Ο Πρόεδρος
Γεράσιμος Γ. Ζώρας

Ο Γραμματέας
Ανδρέας Ν. Μιχαλόπουλος