Δευτέρα, 2 Ιανουαρίου 2017

Καλή Χρονιά. Happy 2017

Καλή χρονιά και καλό 2017 να έχουμε, αν και ξεκίνησε άσχημα με τα τραγικά γεγονότα στην Κωνσταντινούπολη. Εύχομαι να μας φέρει ευχάριστες εκπλήξεις το 2017 και οι φόβοι μας να μην επαληθευτούν.

Ακόμα εύχομαι να δούμε πολλά περισσότερα βαρυτικά σήματα που να οδηγήσουν σε πολλές και συναρπαστικές ανακαλύψεις. Και να πετάξει με το καλό και το NICER στον ISS (με την SpaceX, που με το καλό και αυτοί να επιστρέψουν στις αποστολές τους) και να μας δώσει και αυτό γρήγορα πολλά καλά αποτελέσματα.

Καλή χρονιά λοιπόν.

Δευτέρα, 4 Ιουλίου 2016

Γη και Σελήνη από το Mars Express

Χωρίς λόγια...

Τετάρτη, 15 Ιουνίου 2016

Boxing Day GW151226


Στο συνέδριο της American Astronomical Society, που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες, αναμένεται να παρουσιαστούν νέα και εξελίξεις γύρω από το υπόλοιπο Science run του παρατηρητηρίου LIGO. Σύντομα λοιπόν στην προγραμματισμένη ομιλία του LIGO collaboration, κάποιοι περιμένουν να ακούσουν και για την ανάλυση ενός ακόμα (ή περισσότερων?) σήματος. Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να παρακολουθήσει την ενημέρωση online.



Το event rate πάντως φαίνεται να είναι πολλά υποσχόμενο, ειδικά τώρα που θα ξεκινήσει και ο νέος κύκλος παρατηρήσεων με τις βελτιώσεις και την αυξημένη ευαισθησία. Και το επόμενο διάστημα, που θα μπει και το VIRGO στο παιχνίδι, διευρύνονται οι προοπτικές για πολύ και ενδιαφέρουσα Αστροφυσική.

Για να δούμε.

Update:







Πέμπτη, 19 Μαΐου 2016

Μια βόλτα στο Kennedy Space Center


Χωρίς λόγια...




Rocket garden:







Apollo/Saturn V:



Atlantis:



Other:

Vehicle Assembly building


Launch Control Center



Space X

Παρασκευή, 6 Μαΐου 2016

SpaceX... Woohoo!!


Η SpaceX τα κατάφερε πάλι. Πριν λίγο για δεύτερη φορά προσγείωσε το πρώτο στάδιο του πυραύλου της στην θαλάσσια πλατφόρμα (τρίτη συνολικά προσγείωση μαζί με αυτή που είχαν στη στεριά), αφού πρώτα είχε στείλει στην πορεία του για μια γεωστατική τροχιά το δεύτερο στάδιο με έναν τηλεπικοινωνιακό δορυφόρο. Παρακάτω ακολουθούν κάποια σχετικά tweets, ενώ αυτή τη στιγμή το δεύτερο στάδιο μόλις έθεσε τον δορυφόρο στην τροχιά του.











Πρόσφατα μάλιστα είχαν ανακοινώσει την πρόθεση της εταιρίας να στείλει αποστολή στον Άρη μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Συγχαρητήρια στην SpaceX για μια ακόμα επιτυχία λοιπόν και καλή συνέχεια με τις προσπάθειές τους.


Update (9/5/16): Landing video

Κυριακή, 1 Μαΐου 2016

$8 εκατομμύρια για έρευνα στη φυσική στο Perimeter Institute


Αυτή τη βδομάδα είχαμε ένα πολύ ενδιαφέρον νέο, που από όσο είδα δεν απασχόλησε κανένα στην Ελλάδα. Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος πραγματοποίησε μια τεράστια δωρεά στο Perimeter Institute για να στηρίξει μια έδρα φυσικής την οποία θα αναλάβει μια νεαρή Ελληνίδα φυσικός, η Ασημίνα Αρβανιτάκη. Παρακάτω είναι η ανακοίνωση του ιδρύματος.
Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος πραγματοποιεί δωρεά προς το Perimeter Institute for Theoretical Physics για να υποστηρίξει την πρωτοποριακή έρευνα της Ασημίνας Αρβανιτάκη, μίας εκ των κορυφαίων νέων επιστημόνων στον κόσμο, στον τομέα της σωματιδιακής φυσικής.

Η Ασημίνα Αρβανιτάκη επιλέχθηκε για τη νέα Έδρα Stavros Niarchos Foundation Aristarchus στην Θεωρητική Φυσική στο Perimeter Institute. Η δωρεά $8 εκατομμυρίων, που επιμερίζεται από κοινού μεταξύ του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και του Perimeter Institute, και η οποία έχει σκοπό να υποστηρίξει την πρωτοποριακή έρευνα στο πιο θεμελιώδες επίπεδο του σύμπαντος καθώς και να προωθήσει τους δεσμούς έρευνας και εκπαίδευσης μεταξύ του Perimeter Institute και της Ελλάδας.

«Η Ασημίνα είναι μία εξαιρετική φυσικός», λέει ο Neil Turok, Διευθυντής του Perimeter Institute. «Οι ιδέες της γεφυρώνουν τη θεωρία και το πείραμα με νέους και δημιουργικούς τρόπους. Πρόκειται για ένα σπάνιο ταλέντο, σήμερα πιο αναγκαίο από ποτέ, σε μία περίοδο που ο τομέας βρίσκεται στο κατώφλι επαναστατικών εξελίξεων. Χάρη στην υποστήριξη από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, η Ασημίνα θα έχει την ευκαιρία να επιδιώξει σημαντικές ανακαλύψεις».

Η κ. Αρβανιτάκη εντάχθηκε στο δυναμικό του Perimeter Institute το 2014, μετά την απόκτηση του πτυχίου της από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και την ολοκλήρωση του μεταπτυχιακού της από το Πανεπιστήμιο του Stanford. Πριν ξεκινήσει το έργο της στο Perimeter Institute, εργάστηκε ως επιστημονική συνεργάτης στο Stanford Institute for Theoretical Physics. Η κ. Αρβανιτάκη έχει περιγράψει την έρευνά της ως ευρεία και διεπιστημονική, πειραματιζόμενη με θεωρίες πέρα από το Καθιερωμένο Μοντέλο, συμπεριλαμβανομένων εννοιών όπως η υπερσυμμετρία, η σκοτεινή ύλη και οι επιπλέον διαστάσεις.

«Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος μας έχει δώσει την ευκαιρία να ασχοληθούμε με ορισμένα από τα μεγάλα ερωτήματα της φυσικής, και θα κάνουμε το καλύτερο δυνατό για να βοηθήσουμε στο να βρεθούν οι απαντήσεις», δήλωσε η κ. Αρβανιτάκη, η οποία γίνεται η πρώτη γυναίκα που κατέχει ερευνητική έδρα στο Perimeter Institute. «Αυτή η δωρεά θα μας επιτρέψει να ενισχύσουμε τους δεσμούς της έρευνας και της εκπαίδευσης με την Ελλάδα, όπου υπάρχει μεγάλο αναξιοποίητο δυναμικό. Είμαι πολύ περήφανη για την αναγνώριση αυτή, η οποία έρχεται από έναν οργανισμό που έχει συνεισφέρει τόσο πολύ στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο».

Ενώ μεγάλο μέρος του τομέα της φυσικής των σωματιδίων ασχολείται με τη «φυσική υψηλών ενεργειών», η οποία απαιτεί τεράστιους επιταχυντές προκειμένου να συνθλίψει τα σωματίδια, η έρευνα της κ. Αρβανιτάκη εστιάζει στις δοκιμές του λεγόμενου «precision frontier». Στόχος των δοκιμών αυτών είναι να διερευνήσουν τη νέα φυσική με μετρήσεις υψηλής ακρίβειας που αποκαλύπτουν μικροσκοπικές αποκλίσεις, χρησιμοποιώντας πειράματα τα οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι αρκετά μικρά για να χωρέσουν στην επιφάνεια ενός γραφείου.

Χρησιμοποιώντας τεχνολογίες και τεχνικές από άλλους τομείς της φυσικής, η κ. Αρβανιτάκη σχεδιάζει νέα πειράματα που έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τη φύση της σκοτεινής ύλης, τις αλληλεπιδράσεις των σωματιδίων, και άλλα εξίσου σημαντικά ερωτήματα. Η δωρεά θα επιτρέψει τη συνεργασία μεταξύ της κ. Αρβανιτάκη και των συναδέλφων ερευνητών, την πρόσληψη ερευνητικής ομάδας, και άλλες δραστηριότητες.

«Το έργο της Ασημίνας είναι στην αιχμή της επιστημονικής έρευνας και φέρει σημαντικές συνέπειες για όλους μας», δήλωσε η Εύα Πολυζωγοπούλου, Συντονίστρια των Δωρεών Παιδείας στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. «Ως Ίδρυμα, αναγνωρίζουμε τη σημασία της βασικής έρευνας και την ανάγκη για τη στήριξή της. Επιπλέον το έργο της Ασημίνας είναι σημαντικό και με τρόπους που υπερβαίνουν την επιστήμη και την έρευνα. Ως νεαρή επιστήμονας, θα αποτελέσει μεγάλη πηγή έμπνευσης για τους νέους στην πατρίδα της, την Ελλάδα, οι οποίοι επιδιώκουν να εκπληρώσουν τα όνειρά τους εν μέσω της τρέχουσας κρίσης. Η επιλογή της Ασημίνας είναι απόδειξη μιας βασικής παραμέτρου που χαρακτηρίζει το Perimeter Institute – την δέσμευση να υποστηρίξει νέους ερευνητές οι οποίοι βρίσκονται στην κορύφωση της ερευνητικής παραγωγικότητας τους και να τους προσφέρει το κατάλληλο περιβάλλον και τους πόρους που θα τους επιτρέψουν να αναπτυχθούν και να προσφέρουν ενεργά στον επιστημονικό χώρο.»

Η Έδρα έχει πάρει το όνομά της από τον Αρίσταρχο, τον αρχαίο Έλληνα μαθηματικό και αστρονόμο που πρότεινε το πρώτο γνωστό μοντέλο που είχε τον ήλιο στο κέντρο του ηλιακού συστήματος.

Μπράβο Ασημίνα, συγχαρητήρια.

Τετάρτη, 13 Απριλίου 2016

Interstellar probes at 0.2c

Λίγες μέρες μετά την δεύτερη επιτυχημένη προσγείωση του Falcon 9 της SpaceX, και την πρώτη στην πλατφόρμα στη θάλασσα,
SpaceX's Falcon 9 landing successfully on autonomous spaceport drone ship "Of Course I Still Love You" on April 8th 2016


ένα αρκετά σημαντικό βήμα προς την πιο οικονομική πρόσβαση στο διάστημα, σήμερα είχαμε μια άλλη πολύ ενδιαφέρουσα ανακοίνωση σχετικά με την εξερεύνηση του διαστήματος.
Ο Yuri Milner ανακοίνωσε την πρόθεσή του, στα πλαίσια της πρωτοβουλίας Breakthrough, να στείλει έναν στόλο από ρομποτικά μικρο-διαστημόπλοια στον Α του Κενταύρου, σε απόσταση περίπου 4ων ετών φωτός με ταχύτητα της τάξης του 0.2c, με στόχο να φτάσουν στον προορισμό τους σε διάστημα 20 χρόνων και να στείλουν πληροφορίες στη Γη για ότι συναντήσουν εκεί (#Starshot). Στα παρακάτω λινκ μπορεί να δει κανείς την σχετική ανακοίνωση και το βίντεο της συνέντευξης τύπου που δόθηκε σήμερα σε ζωντανή μετάδοση.
YURI MILNER ANNOUNCES BREAKTHROUGH STARSHOT PROJECT TO DEVELOP 0.2c MISSION TO THE STARS WITHIN A GENERATION
$100 million research and engineering program will seek proof of concept for using light beam to propel gram-scale ‘nanocraft’ to 20 percent of light speed. A possible fly-by mission could reach Alpha Centauri within about 20 years of its launch.

livestream video of the event.


Βρίσκω την όλη ιδέα συγκλονιστική και πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και θα είναι ένα φανταστικό επίτευγμα, αν το καταφέρουν. Η όλη ιδέα στηρίζεται στην επιτάχυνση μέσα σε μικρό σχετικά χρονικό διάστημα, με τη βοήθεια μιας πολύ ισχυρής συστοιχίας LASER (και ιστίων), των μικρο-διαστημοπλοίων στο 20% της ταχύτητας του φωτός, τα οποία μετά από αυτό θα βρίσκονται σε βαλλιστική τροχιά προς τον στόχο τους. Σημείο κλειδί στην όλη ιστορία είναι τόσο η ανάπτυξη του LASER όσο και το μικρό μέγεθος και η μικρή μάζα των συσκευών. Ως ενδιάμεσα στάδια στην ανάπτυξη της όλης ιδέας θα είναι η αποστολή τέτοιων συσκευών σε στόχους μέσα στο ηλιακό σύστημα και αν το σκεφτεί κανείς ακόμα και μόνο αυτό είναι καταπληκτική ευκαιρία, αφού ενδεικτικά όπως αναφέρθηκε κάποια στιγμή, ο Πλούτωνας είναι περίπου 4 ώρες φωτός μακριά (αν θυμάμαι καλά) και μια τέτοια συσκευή θα μπορεί να τον φτάσει σε 20 ώρες αντί για 9-10 χρόνια όπως έκανε το New Horizons. Οπότε, εκτός από την τεράστια τεχνολογική επιτυχία και το συγκλονιστικό επίτευγμα της προσέγγισης ενός γειτονικού αστρικού συστήματος σε χρόνο της τάξη της μίας γενιάς, θα υπάρχει και μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον, αφού κανείς θα μπορεί να στείλει με πολύ μικρό κόστος τεράστιο αριθμό από τέτοιες συσκευές μέσα σε λίγες ώρες, όπου θέλει μέσα στο ηλιακό σύστημα.

Αλλά εγώ το βρίσκω τρομακτικά ενδιαφέρον και για έναν ακόμα λόγο. Αναφέρθηκε κάποια στιγμή το θέμα του τι θα δουν αυτά τα διαστημόπλοια που θα κινούνται με ταχύτητα 0.2c καθώς θα διασχίζουν τον Α του Κενταύρου, όπου θα τραβήξουν φωτογραφίες και θα συλλέξουν δεδομένα για να στείλουν στη Γη. Για σκεφτείτε για λίγο, τα περίφημα νοητικά πειράματα με τα τρένα του Einstein. Αυτή θα είναι η πρώτη φορά που θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε τον κόσμο όπως θα φαίνεται πάνω από ένα τέτοιο τρένο. Φανταστικό. Αγγίζει την Επιστημονική Φαντασία.

Πως θα φαινόταν λοιπόν μια φωτογραφία τραβηγμένη από ένα τέτοιο τρένο; Η διαίσθησή και όσα μπορεί να γνωρίζει κανείς από την ειδική σχετικότητα μπορεί να τον προδώσει. Ο Avi Loeb μαλλον την πάτησε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου αφού αναφέρθηκε αν άκουσα καλά στην παραμορφωμένη εικόνα των πλανητών που θα δουν τα διαστημόπλοια. Αλλά τα πράγματα δεν είναι έτσι.







Με λίγα λόγια, ενώ θα περίμενε κανείς να δει το σχήμα ενός σφαιρικού πλανήτη παραμορφωμένο λόγο συστολής Lorentz, κάτι τέτοιο δεν θα αποτυπωνόταν σε μια φωτογραφία. Ο λόγος είναι ότι η συστολή “φαίνεται” όταν κάνουμε μια ταυτόχρονη μέτρηση της θέσης των άκρων μιας ράβδου για παράδειγμα, ενώ η φωτογραφία αποτυπώνει στην φωτογραφική πλάκα τα φωτόνια που φτάνουν την ίδια στιγμή στην πλάκα, τα οποία όμως μπορεί να έχουν εκπεμφθεί διαφορετικές στιγμές από το αντικείμενο της φωτογραφίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένα σφαιρικό αντικείμενο να διατηρεί την σφαιρική σιλουέτα του και στην φωτογραφία. Αυτό που παραμορφώνεται είναι η απεικόνιση της επιφάνειας του αντικειμένου.

Περισσότερα σχετικά με αυτό μπορεί να βρει κανείς στις παρακάτω αναφορές.

Invisibility of the Lorentz Contraction (James Terrell, 1959 Phys. Rev. 116, 1041)
The apparent shape of a relativistically moving sphere (R. Penrose, Cambr. Phil. Soc. 55 (1959) 137)
The visual appearance of rapidly moving objects (Victor F. Weisskopf, Physics Today September 1960, page 24)
The apparent shape of rapidly moving objects in special relativity (N. C. McGill, Contemp. Phys. 9 (1968) 33)
Visual appearance of wireframe objects in special relativity (Thomas Müller and Sebastian Boblest 2014 Eur. J. Phys. 35 065025)


Σάββατο, 27 Φεβρουαρίου 2016

Ομιλίες για τα βαρυτικά κύματα

Τις τελευταίες μέρες είχαμε διάφορες ομιλίες σχετικά με την ανίχνευση του πρώτου βαρυτικού κύματος.

Οπότε είπα να μαζέψω εδώ τα διάφορα λινκς για αυτές τις ομιλίες.

Για αρχή έχουμε τις ομιλίες του Κ. Κόκκοτα στην Θεσσαλονίκη και την Αθήνα






Ενώ έχουμε και την ομιλία του Θ. Αποστολάτου στο Ίδρυμα Ευγενίδου που μπορεί να βρει κανείς στο λινκ

https://diavlos.grnet.gr/room/903?eventid=1767

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η παρουσίαση που οργάνωσαν στο Caltech προχθές με κάποια ανέκδοτα γύρω από το γεγονός της ανίχνευσης και μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση πάνω στα χαρακτηριστικά του ανιχνευτή.


Τετάρτη, 17 Φεβρουαρίου 2016

Βαρυτικά κύματα - Εκδηλώσεις

Έχουμε λοιπόν δύο ενημερωτικές εκδηλώσεις την επόμενη εβδομάδα σχετικά με την ανίχνευση των πρώτων βαρυτικών κυμάτων
Update από τα σχόλια:
Από ότι φαίνεται οι σχετικές εκδηλώσεις είναι 3 αφού θα υπάρξει και μια ομιλία αυτή τη βδομάδα στη Θεσσαλονίκη (δες αφίσα στο τέλος).

Την Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου και ώρα 1:00 στο αμφιθέατρο "Αρίσταρχος" του τμήματος Φυσικής του ΕΚΠΑ στην Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, θα δοθεί το ακόλουθο σεμινάριο:

Ομιλητής: Καθηγητής Κωνσταντίνος Κόκκοτας
Πανεπιστήμιο Tübingen, Γερμανία

Τίτλος: Βαρυτικά κύματα – Ανίχνευση και Προοπτικές

Περίληψη: Στην ομιλία θα γίνει εκτενής ανάλυση της πολύ πρόσφατης ανίχνευσης των βαρυτικών κυμάτων από την ομάδα του ανιχνευτή LIGO. Θα συζητηθεί η μεγάλη σημασία της ανίχνευσης αυτής και οι προοπτικές που ανοίγονται όσον αφορά στο μέλλον της αστρονομίας βαρυτικών κυμάτων, τόσο από θεωρητική όσο και από παρατηρησιακή σκοπιά.

Update 23/3: Live αναμετάδοση του σεμιναρίου του Κ. Κόκκοτα εδώ http://live.uoa.gr

Το βασικό ερευνητικό πεδίο του Καθηγητή Κωνσταντίνου Κόκκοτα είναι πάνω στα βαρυτικά κύματα και την δυναμική των αστέρων νετρονίων και των μελανών οπών. Είναι από τους κορυφαίους ερευνητές στο πεδίο των quasi-normal modes (QNMs) των μελανών οπών και των αστέρων νετρονίων και στο πεδίο της αστροσεισμολογίας των αστέρων νετρονίων.

Πριν μερικά χρόνια και με αφορμή και ένα συνέδριο ΝΕΒ που είχε πραγματοποιηθεί στη Θεσσαλονίκη, η εκπομπή "Ανιχνεύσεις" είχε ως καλεσμένους τους Κ. Κοκκοτα και Νίκο Στεργιούλα (ο οποίος κάνει έρευνα στο πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης πάνω στην αριθμητική σχετικότητα και την προσομοίωση συμπαγών πηγών βαρυτικών κυμάτων), καθώς και τον Λέανδρο Περιβολαρόπουλο.
Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς το βίντεο και να δει για παράδειγμα τι περιμέναμε πριν από 6-7 χρόνια για τα βαρυτικά κύματα.




Μια μέρα πριν, την Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2016,στο Ίδρυμα Ευγενίδου στις 7:00 το απόγευμα, ο Δρ. Θεοχάρης Αποστολάτος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήματος Φυσικής, Ε.Κ.Π.Α. θα δώσει μια ομιλία για το ευρύτερο κοινό με τίτλο, «Βαρυτικά Κύματα: Πλέον μπορούμε να ακούσουμε τη μελωδία του Κόσμου», όπου θα παρουσιάσει τα αποτελέσματα του LIGO.

Ο Θεοχάρης Αποστολάτος, έχει διατελέσει μαθητής του Κιπ Θορν και το βασικό του ερευνητικό πεδίο είναι η αστρονομία βαρυτικών κυμάτων (πηγές και ανίχνευση) καθώς και οι ιδιότητες του χωροχρόνου γύρω από συμπαγή αντικείμενα. Μάλιστα κάποια στοιχεία της ανάλυσης του πρόσφατου βαρυτικού σήματος βασίζονται και σε δικές του εργασίες.
Περισσότερες λεπτομέρειες για αυτή την εκδήλωση μπορεί να δει κανείς εδώ.

Update: Σχετικά με την εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη η παρακάτω αφίσα έχει τις λεπτομέρειες (thanks physicsgg).


Και επειδή είναι πιο οργανωμένοι στη Θεσσαλονίκη, η εκδήλωση θα μεταδοθεί και με live streaming από τις διευθύνσεις
http://www.auth.gr/video/19884
http://www.auth.gr/news/audiovisual